Door Mark Kotterink, directeur Nederlands Kleur Instituut (SNKI) · Gepubliceerd 12 maart 2026 · Bijgewerkt 8 oktober 2026
Het ontstaan van het NCS-systeem
NCS ontstond in Zweden uit onderzoek van Hård, Sivik en Tonnquist naar kleurwaarneming, gebouwd op de tegenkleurentheorie van Hering. De eerste editie verscheen in 1976.
Het kleurmodel Natural Colour System (NCS) is ontstaan vanuit het onderzoek naar menselijke kleurwaarneming. Anders dan pigment- of materiaalsystemen beschrijft NCS kleur op basis van perceptie — hoe het oog en de geest kleur ervaren. Deze pagina beschrijft de historische ontwikkeling en de grondleggers van NCS.
1. Wetenschappelijke achtergrond: theorie van tegenkleurwaarneming
De grondslag van NCS is de opponenten- oftewel tegenkleurentheorie, ontwikkeld door de Duitse fysioloog Ewald Hering.
Deze theorie stelt dat kleurwaarneming verloopt via zes elementaire percepties: wit, zwart, geel, rood, blauw en groen. NCS gebruikt precies deze zes als basis voor het kleurmodel.
2. Ontwikkeling door Hård, Sivik en Tonnquist
In Zweden begonnen onderzoekers — onder wie Anders Hård, Lars Sivik en Gunnar Tonnquist — in de jaren zestig met psychofysisch onderzoek om perceptie, kleurwaarneming en menselijke kleurclassificatie wetenschappelijk te onderbouwen.
De drie grondleggers:
Deze wetenschappelijke aanpak leidde uiteindelijk tot een praktisch kleurmodel dat bruikbaar is in ontwerp, productie en communicatie.
3. Eerste publicatie en standaardisatie
Het NCS-systeem verscheen in 1976 als eerste editie, met de eerste NCS-kleurencollectie.
4. Uitbreiding naar 1750 / 1950 / 2050 standaardkleuren
De eerste gestandaardiseerde set
De editie die nog steeds geldt
200 kleuren erbij, nog steeds editie 2
100 kleuren erbij, nog steeds editie 2
Deze standaardisatie maakt NCS tot een betrouwbare en reproduceerbare referentie voor kleurcommunicatie.
5. Commerciële uitgave en beheer door NCS Colour AB
De uitgave van NCS-atlassen en stalen wordt verzorgd door de Zweedse organisatie Skandinaviska Färginstitutet AB.
Organisatiestructuur:
- 1Skandinaviska Färginstitutet ABUitgave van NCS-atlassen en kleurstalen
- 2NCS Colour ABCommercieel beheer en exploitatie (Stockholm)
Sinds de doorontwikkeling is het beheer van de commerciële exploitatie overgedragen aan NCS Colour AB, gevestigd in Stockholm.
Met deze structuur is NCS wereldwijd beschikbaar en worden de kwaliteit en consistentie bewaakt.
6. Waarom deze geschiedenis belangrijk is voor gebruikers
Tijdlijn NCS-ontwikkeling
Veelgestelde vragen
Wie heeft het NCS-systeem ontwikkeld?
Zweedse onderzoekers, onder wie Anders Hård, Lars Sivik en Gunnar Tonnquist, die in de jaren zestig psychofysisch onderzoek deden naar kleurwaarneming en kleurclassificatie. Zij bouwden voort op de tegenkleurentheorie van de Duitse fysioloog Ewald Hering.
Wat is de tegenkleurentheorie van Hering?
De theorie dat kleurwaarneming verloopt via zes elementaire percepties: wit, zwart, geel, rood, blauw en groen. NCS gebruikt precies deze zes als basis. Het cruciale uitgangspunt was dat kleur beschreven moest worden zoals wij die visueel ervaren, niet via pigment- of lichtmengmodellen.
Wanneer is NCS gepubliceerd?
In 1976, met de eerste editie. Vanaf dat moment kon NCS wereldwijd worden gebruikt als gestandaardiseerde taal voor kleur, onafhankelijk van materiaal, productieproces of locatie.
Hoe is de collectie sindsdien gegroeid?
De eerste editie verscheen in 1976. De tweede editie uit 1995 telde 1750 standaardkleuren. In 2004 kwamen er 200 bij, tot 1950 kleuren, en in 2022 nog eens 100: de huidige standaard telt 2050 kleuren. Dat is nog steeds de tweede editie. De systematiek bleef bij elke uitbreiding gelijk.
Wie beheert NCS vandaag?
NCS Colour AB in Stockholm beheert de commerciële exploitatie. De uitgave van NCS-atlassen en stalen wordt verzorgd door de Zweedse organisatie Skandinaviska Färginstitutet AB. Met deze structuur is NCS wereldwijd beschikbaar en worden kwaliteit en consistentie bewaakt.
Waarom is deze geschiedenis relevant voor gebruikers?
Omdat ze laat zien dat NCS geen willekeurig of modegevoelig systeem is, maar geworteld in wetenschappelijk onderzoek naar perceptie. De standaardkleuren zijn systematisch opgebouwd en daardoor reproduceerbaar en universeel toepasbaar op verf, textiel, kunststof, coatings en print.
Mark Kotterink, directeur SNKI. Kleurexpert, docent en onderzoeker met 35 jaar ervaring in kleurtechniek en kleurtoepassing.